Paracommercie en de Alcoholwet: alcohol schenken in je dorpshuis

De bar is voor veel dorpshuizen het kloppend hart: na de repetitie, na de vergadering, na de uitvaart. Tegelijk is bijna geen onderwerp zo verwarrend als de regels eromheen. Mag je een bruiloft verzorgen? Tot hoe laat mag je schenken? En wat is "paracommercie" nou eigenlijk? Dit artikel zet de Alcoholwet en de paracommercie-regels op een rij, toegespitst op het dorpshuis, met wat je concreet moet regelen.

De kern vooraf: je gemeente bepaalt het meeste. De landelijke Alcoholwet zegt dát er beperkingen mogen gelden voor dorpshuizen, maar je eigen gemeente vult via de paracommercie-verordening in wélke. Begin daar, niet bij wat het dorpshuis verderop doet.

Wat is paracommercie?

Paracommercie is de horeca die een vereniging of stichting naast haar eigenlijke doel verzorgt. Een dorpshuis is er voor ontmoeting, activiteiten en verhuur, en schenkt daarbij een drankje. Dat schenken is de paracommerciële activiteit.

Waarom dan extra regels? Omdat een dorpshuis vaak subsidie krijgt en met vrijwilligers werkt. Daardoor kun je goedkoper schenken dan het café in het dorp. Om die oneerlijke concurrentie te beperken, mag de gemeente grenzen stellen aan wanneer en waarvoor je alcohol schenkt. Niet om je te pesten, maar om de lokale horeca een eerlijke kans te geven.

De Alcoholwet: wat je nodig hebt om te schenken

Sinds 2021 heet de wet de Alcoholwet, de opvolger van de Drank- en Horecawet. Wil je drank met meer dan 0,5% alcohol schenken, dan heb je dit op orde:

• Een alcoholvergunning van je gemeente. Zonder vergunning geen biertje, ook niet "even voor de vereniging".
• Twee leidinggevenden met diploma Sociale Hygiëne (SVH), ingeschreven in het Register. Tijdens schenktijden is er altijd een leidinggevende of een door hen aangewezen, geïnstrueerd persoon aanwezig.
• Barvrijwilligers met de IVA. Je vrijwilligers achter de bar hoeven geen SVH-diploma, maar volgen wel de gratis Instructie Verantwoord Alcoholschenken (IVA), met registratie. Ze zijn minimaal 16 jaar, al kan je gemeente 18 eisen.
• Een bestuursreglement Alcohol. Hierin leg je vast wie schenkt, op welke tijden en met welke huisregels. Dit reglement dien je in bij de gemeente, en de schenktijden hang je zichtbaar op.

Leeftijd: één grens, 18 jaar voor alle alcohol. Controleer de leeftijd, hang "geen 18, geen alcohol" zichtbaar op, en let erop dat ook volwassenen geen drank doorgeven aan jongeren.

Het gebouw: de inrichtingseisen staan tegenwoordig in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving. Veel oude, gedetailleerde eisen zijn vervallen, maar denk aan zaken als ventilatie en voldoende toiletten. Je gemeente checkt dit bij de vergunning.

Schenktijden en besloten feesten: hier zit de adder

Dit is waar dorpshuizen het vaakst tegenaan lopen. Een paracommerciële vergunning komt bijna altijd met beperkingen:

• Schenktijden. Je mag meestal niet dag en nacht schenken zoals een café, maar binnen vastgestelde tijden, vaak gekoppeld aan je activiteiten. De exacte tijden staan in je gemeentelijke verordening.
• Feesten van persoonlijke aard. Een besloten bruiloft, verjaardag of jubileum met alcohol is precies waarmee je de lokale horeca zou kunnen beconcurreren. Veel gemeenten verbieden alcohol bij zulke privéfeesten, of staan een beperkt aantal per jaar toe.

Let op: dit verschilt sterk per gemeente. In een dorp zonder café is de gemeente vaak soepeler, er is immers niets te beconcurreren, terwijl een gemeente met veel horeca strenger kan zijn. Ga er nooit van uit dat iets mag omdat een dorpshuis in de buurgemeente het ook doet.

Je gemeentelijke paracommercie-verordening: altijd je startpunt

De regels die voor jóu gelden, staan in de paracommercie-bepalingen van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van je gemeente. Daarin lees je welke instellingen paracommercieel zijn, welke schenktijden gelden en wat het beleid is rond privéfeesten.

Praktisch: zoek online op "paracommercie" plus je gemeentenaam, of bel de afdeling vergunningen. Vraag specifiek naar de schenktijden en het beleid voor feesten van persoonlijke aard. De koepel Dorpshuizen.nl heeft hierover een actuele vraagbaak, net als over de Alcoholwet.

Wat moet je nu regelen? Een checklist

• Vraag aan of vernieuw je alcoholvergunning bij de gemeente.
• Zorg voor minstens twee leidinggevenden met SVH, ingeschreven in het Register. Plan opvolging als iemand stopt.
• Laat je barvrijwilligers de IVA doen en houd een registratie bij.
• Stel een bestuursreglement Alcohol op en dien het in.
• Hang de schenktijden en "geen 18, geen alcohol" zichtbaar op.
• Leg vast welke privéfeesten je wel en niet aanneemt, conform je verordening, en communiceer dat helder naar huurders.

Veelgemaakte fouten

• Stilzwijgend bruiloften aannemen. Schenk je alcohol bij een privéfeest terwijl je gemeente dat niet toestaat, dan riskeer je een boete of intrekking van je vergunning, plus boze concurrentie van de lokale horeca.
• Maar één SVH-leidinggevende hebben. Valt die ene persoon weg, dan mag je formeel niet meer schenken. Zorg altijd voor twee, het liefst drie.
• De IVA en het reglement niet bijhouden. Bij controle wil de gemeente registraties zien. Houd het simpel, maar actueel.
• Aannemen dat "het altijd zo ging". De wet en je lokale verordening veranderen. Check periodiek of je nog klopt.

De bar netjes geregeld hebben hoort bij een dorpshuis dat zijn zaken op orde heeft, net als heldere tarieven en afspraken voor je zaalverhuur en een bestuur dat de verantwoordelijkheden verdeelt. Begin bij je gemeentelijke verordening, regel de vergunning en de diploma's, en leg de afspraken vast. Dan kan de tap met een gerust hart open.